Home » Projecten » Dutch Open Telescope op La Palma

Dutch Open Telescope op La Palma

Een van onze samenwerkingen is met Universiteit Utrecht. PelserHartman is ambassadeur van de Dutch Open Telescope die gebouwd is op het eiland La Palma. Wij zijn gestart met een Valorisatietraject en Open Technologieprogramma om bestaande technieken van de telescoop te gebruiken in de markt van de bestaande gebouwen. We doen dit samen met de mensen van de universiteit Utrecht. Zij hebben de bestaande DOT (Dutch Open Telescope) met al zijn innovatieve technieken bedacht en ontwikkeld.

Samenwerking Universiteit Utrecht

Wij zijn op zoek naar betere methoden en systemen om te kunnen meten. Daarom zijn wij een samenwerking aangegaan met de universiteit Utrecht. Hierdoor zijn we in staat om betere meettechnieken en methoden te ontwikkelen. Het project wordt aan de zijde van de universiteit geleid door Dr ir. Rob H. Hammerschlag.

In mei 2011 zijn wij gestart met een onderzoekstraject inzake de technieken van fotogrammetrie en laserscanning. Naast een nieuw meetsysteem willen wij tevens betere hulpmiddelen ontwikkelen, zodat bestaande meetmethoden een beter resultaat opleveren. Wij onderzoeken op dit moment bijvoorbeeld de mogelijkheden om een mobiele constructie te realiseren die het centrum van het meettoestel kan verplaatsen naar een positie boven het aardoppervlak die betere meetresultaten oplevert. Het principe van de constructie van de Dutch Open Telescope is het eerste uitgangspunt om tot een constructie te komen die kan leiden tot een dergelijke verhoogde meetpositie.

PelserHartman en de Dutch Open Telescope

Activiteiten van universiteiten zijn vaak niet tastbaar voor de leek. Veel mensen begrijpen niet waarom er zoveel geld en tijd omgaat in onderzoeksprojecten. Daarom maken we een openbare website voor dit project met actuele informatie, films en foto’s. We maken een documentaire van het hele project en laten continu zien wat we doen.

De universiteit Utrecht beschikt over wetenschappers van een erg hoog niveau. Ze bedenken de beste technieken en oplossingen. De Dutch Open Telescope lijkt een eenvoudig toestel men een simpele constructie. Deze toren zich echter bomvol met slimme technieken die speciaal ontwikkeld zijn voor deze telescoop. Wij laten de komende tijd zien wat er achter de schermen gebeurt en geven de mooiste technieken een nieuwe functie en een plaats in de markt.

De DOT; Dutch Open Telescope

De Dutch Open Telescope (DOT) is een innovatieve telescoop voor het waarnemen van de zon met buitengewone scherpte. Het is de pionier voor het open telescoop principe. Een stalen open vakwerk toren van 15 m hoogte brengt de telescoop boven de temperatuurgestoorde luchtlaag vlak bij de grond. De structuur rond de grote optische bundels in de telescoop is ook een open vakwerk. De vrije stroming van de lucht door dit vakwerk zorgt voor een homogene temperatuur van de lucht in de lichtbundels, noodzakelijk voor de bijzondere scherpte van de zonsbeelden.

Lees het verhaal van de Dutch Open Telescope verder op de pagina De Dutch Open Telescope op La Palma.

Speuren naar de geheimen van de zon met de DOT op La Palma

De Dutch Open Telescope (DOT) is een innovatieve telescoop voor het waarnemen van de zon met buitengewone scherpte. Het is de pionier voor het open telescoop principe. Een stalen open vakwerk toren van 15 m hoogte brengt de telescoop boven de temperatuurgestoorde luchtlaag vlak bij de grond. De structuur rond de grote optische bundels in de telescoop is ook een open vakwerk. De vrije stroming van de lucht door dit vakwerk zorgt voor een homogene temperatuur van de lucht in de lichtbundels, noodzakelijk voor de bijzondere scherpte van de zonsbeelden.

Een koepel van sterk tentdoek, strak gespannen tussen stalen bogen, beschermt de telescoop wanneer niet wordt waargenomen. Deze koepel is geheel open te vouwen op het platform van de open toren. Openen en sluiten gaat motorisch in enkele minuten. Dit is ook bij harde wind nog mogelijk, noodzakelijk omdat dan nog goede zichtomstandigheden met scherpe zonsbeelden voorkomen.

Extreme stijfheid van de telescoop en toren tegen windkracht is een vereiste voor deze waarnemingen met hoge resolutie, omdat minimale trillingen van de constructie reeds zichtbaar zouden zijn in het beeld. Belangrijke technische ontwikkelingen op het gebied van stijve vakwerken en drijfwerken hebben geleid tot een trillingsvrije constructie zonder schudden in de wind.

De DOT staat op La Palma, het meest noordwestelijke Canarische eiland. De locatie bevindt zich op een hoogte van 2350 m op het terrein van de Sterrenwacht “Observatorio del Roque de los Muchachos”. De omstandigheden voor scherpe beelden zijn daar bijzonder gunstig: hoge ligging boven de wolken, afgeschermd tegen negatieve weersinvloeden van beneden en de hoge luchtlagen zijn op deze subtropische breedte van 29º stabiel met weinig straalstromingen.

Observatorio del Roque de los Muchachos (ORM), de Dutch Open Telescope (DOT) tussen de andere telescopen: In de grote koepel is de William Herschel Telescope (WHT) met een 4,2 m spiegel voor nachtwaarnemingen. Rechts daarvan is de open DOT. Geheel rechts de Swedish Solar Telescope (SST) volgens het oudere vacuüm principe. In het SST gebouw is de DOT waarneemkamer met de beeldschermen. Het kleine huis links onder herbergt een meridiaankijker voor het meten van sterposities, de Automatic Transit Circle (ATC) en de computer voor de beeldverwerking van de DOT.

Sinds de opening in oktober 1997 door Prins Willem-Alexander heeft de DOT zich ontwikkeld tot een instrument, dat films maakt van de bewegingen in de zonneatmosfeer met een unieke scherpte van constante kwaliteit tijdens meerdere aaneengesloten uren. Geleidelijk zijn steeds meer camera’s geïnstalleerd, die ieder de zon in een specifieke kleur licht – spectraallijn – waarnemen. Het licht van zo’n spectraallijn komt uit een bepaalde hoogte in de zonneatmosfeer. Met de hoge resolutie films van licht in meerdere hoogtes in de zonneatmosfeer wordt een 3-dimensionaal beeld van de bewegingen in de zonneatmosfeer verkregen (tomografie). Hiermee heeft de DOT een bijzondere plaats in de zonnewaarnemingen verkregen. Een groot deel van het jaar worden in campagnes van enkele weken, samen met andere instrumenten, vanaf de grond en in de ruimte, allerlei verschijnselen op de zon waargenomen.

Links: De DOT is aan het waarnemen. De telescoop staat geheel vrij op het platform van de open toren.
Rechts: Prins Willem Alexander en de President van de Canarische Eilanden openen de DOT.

Links: De telescoop is super stijf tegen windvlagen. De spiegel zit op deze foto verborgen boven de aandrijfstructuur. Het vakwerk rond de invallende zonnebundel is geheel open. Bovenin is het felverlichte primaire zonnebeeld zichtbaar.
Rechts: De DOT met gesloten koepel van sterk, strak gespannen tentdoek. IJsvorming schaadt de koepel niet.

De zon is de warmtebron voor het aardse leven. Deze zon is helemaal niet zo netjes constant. Ze heeft met haar variaties in uitstraling van licht, deeltjes en magneetveld een fundamentele invloed op het aardse klimaat, op korte perioden van dagen tot ijstijden over honderden en duizenden jaren.

De zon is in haar gedrag van variaties nog lang niet begrepen. Voor het ontrafelen en begrijpen van dit gedrag zijn veel waarnemingen over vele jaren nodig. Zo vertoont de zon een belangrijke variatie in haar activiteit met perioden van ongeveer 11 jaar – eigenlijk een dubbele periode van 22 jaar door ompoling van het magneetveld elke 11 jaar. Bij hoge activiteit zijn er zonnevlekken met daaromheen lichtere gebieden waaruit meer straling en stromen van deeltjes komen met ook van tijd tot tijd heftige uitbarstingen van straling en deeltjes, de zonnevlammen. Sterke, energierijke magneetvelden en schokgolven zijn de bron van deze activiteit.

Het blijkt, dat aan het oppervlak van de zon deze energierijke gebieden hun oorsprong vinden in hele kleine gebiedjes van geconcentreerde energie, naar buiten uitwaaierend via de zonneatmosfeer. Hier blijkt de DOT met zijn hoge constante scherpte in films een essentiële functie te vervullen voor verdere studie.

De zon is in feite een ster, de enige zo veel dichterbij, dat we haar gedrag in detail kunnen bestuderen. De zonnestudie is daarmee tevens een belangrijke schakel voor het beter begrijpen van de processen in andere sterren.

De DOT is een bijzondere technische ontwikkeling, die in Nederland heeft plaatsgevonden. Ontwerp en bouw zijn gerealiseerd door het Sterrekundig Instituut van de Universiteit Utrecht, departement Natuur & Sterrenkunde, Faculteit Bètawetenschappen, in samenwerking met de werkplaatsen van de Utrechtse Fysica en de TU Delft. Verschillende Nederlandse bedrijven hebben eveneens een belangrijke rol gespeeld in de technische research nodig voor de realisatie. De instrumentele ontwikkelingen voor de DOT zijn in belangrijke mate gefinancierd door de Technologiestichting STW, de Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie NOVA en enkele subsidies van NWO (Nederlands Wetenschappelijk Onderzoek). De financiering van het zonnefysisch onderzoek gebaseerd op de waarnemingen verkregen met de DOT zijn sterk ondersteund door subsidies van de Europese Unie voor postdoc– en promotie posities en waarneemprogramma’s in het kader van internationale samenwerking. Bijdragende particuliere fondsen zijn de Stichting Optisch Zonneonderzoek in Utrecht (SOZOU), de Stichting N. van Ballegooijenfonds en het Pieter Langerhuizen Lambertuszoon Fonds.

Bron: Dr. ir. Rob H. Hammerschlag van de Universiteit Utrecht

Aanvraag lichtgewicht toren Dutch Open Telescope

De aanvraag voor de ontwikkeling van een licht gewicht toren is goedgekeurd door Stichting Technologie Wetenschappen. Hieronder leest u de toelichting op het programma.

Towers for civil-engineering, geodetic and geologic applications

(dr. R.H. Hammerschlag)

Landscape and buildings can be explored and measured with small telescopes, theodolites, levelling instruments and laser scanners. Location of these instruments on higher positions strongly improves the accuracy of the measurements because of avoidance of the optical-ray disturbances by the thermal unstable air in the direct neighbourhood of the ground. Open site-test towers as proposed are better than solid ones due to less thermal disturbance of the air around the instruments on the tower platform. Bouwstudio PelserHartman, is strongly interested in this application and will contribute by extensive tests to show the value of the open tower for these types of measurements.

Open Technology Project

‘Light-weight towers with stable platform for astronomical, meteorological and civil-engineering measurements’.

(J.W. Pelser)

Bouwstudio PelserHartman B.V. will contribute in the development of the towers. For this purpose we will do measurements by means of laser scanning and related measuring equipment used in civil and architectural engineering. The reason for us to cooperate in such a project is the fact that this project fits to the mission of my company Bouwstudio PelserHartman B.V. PelserHartman is a constructional consultancy and engineering office with a broad orientation. In the past decade we have specialized in surveying and measuring existing structures and sites, often in an unconventional, creative way and under extraordinary circumstances.

PelserHartman continuously develops new methods in order to map structures faster and better. At this moment we can avail ourselves of all possible measuring techniques but sometimes fail in the way of appropriate use because of difficult circumstances. Positioning the equipment on a higher stable level would result in better measuring data.

NIEUWSTE PROJECTEN

3D scan afgebrande kerk voor restauratie [update]

Op 15 april ’19 verwoestte een brand een deel van de monumentale Notre Dame in Parijs. Een dag na de brand gaf president Macron van Frankrijk al aan de kerk te zullen herbouwen. Een flinke, maar niet onmogelijke klus. In deze blog leggen we uit hoe 3D laserscantechnieken ingezet kunnen worden bij herstelwerkzaamheden aan monumenten. Dit doen we aan de hand van het voorbeeld van de Urbanuskerk. Deze kerk liep, net als de Notre Dame, ernstige schade op door een brand. PelserHartman maakte een 3D scan van de kerk die als basis voor de restauratie dient. 

Urbanuskerk na brand
Bovenaanzicht van de St. Urbanuskerk na de brand

3D scan Urbanuskerk

De Sint-Urbanuskerk in Amstelveen werd in september 2018 getroffen door een grote brand. Eén dag voordat de net gerestaureerde kerk heropend zou worden, verwoestte de brand een groot deel van dit 150 jaar oude monument. Onder meer diverse gewelven in de kerk raakten zwaar beschadigd. Kort na de brand benaderde het kerkbestuur PelserHartman om de kerk 3D in te scannen om daarmee zo veel mogelijk meetkundige informatie vast te leggen. Vanwege het instortingsgevaar zijn we snel in actie gekomen en brachten we de binnenzijde – en in een later stadium ook de buitenzijde – van het gebouw in kaart met high-en 3D scanapparatuur.

Het scannen van het interieur is in samenwerking met het kerkbestuur vooraf goed besproken, zodat wij dit werk op een voor mens en materieel veilige manier konden uitvoeren. Met behulp van een uitvoerig scanplan zijn vooraf de risico’s in kaart gebracht en zijn de locaties aangewezen waar we, in verband met het instortingsgevaar, veilig met de 3D laserscanner konden meten.

3D scan kerk
3D scannen van de verwoeste Urbanuskerk

Van 3D scan naar mesh voor ondersteuningsmallen [update]

De 3D scans die gemaakt zijn om de beschadigde gewelven in kaart te brengen, zijn gebruikt om EPS ondersteuningsmallen te maken. Een pointcloud bestaat uit punten. Wanneer deze punten met elkaar verbonden worden, ontstaan driehoeksvlakken. Dit noemen we triangulatie of meshing. Van de bestaande gewelven zijn meshes gemaakt. Deze meshes zijn gebruikt om exacte ondersteuningsmallen te maken.

mesh uit pointcloud
3D mesh van de onderzijde van de gewelven gemaakt uit pointcloud data

De mallen met ondersteuning voorkomen verdere instorting. De 3D freesmachine leest de 3D CAD tekening in en freest de vorm van de mal. De EPC mallen zijn onder tegen de gewelven aan geplaatst en worden ondersteund door stempels.

mal gemaakt uit mesh pointcloud
EPS mal uit freesmachine wordt ondersteund met stempels (Foto: Nico de Bont, TBI)

Restaureren van historische panden

Het restaureren/herstellen van historische panden kan een ingewikkelde opgave zijn. Vaak zijn er namelijk geen tekeningen meer beschikbaar, waar de plannen voor een restauratie op gebaseerd kunnen worden. Dit geldt overigens niet alleen voor kerken, maar ook voor veel andere monumentale gebouwen. Soms zijn er wel tekeningen beschikbaar, maar is het niet duidelijk of deze correct zijn. 3D scanning is in beide gevallen een goede oplossing op de werkelijke maten en vormen snel vast te leggen.

Gewelven van de Sint-Urbanus

In het geval van de Sint-Urbanuskerk konden wij de scandata op verschillende manieren inzetten bij het herstel van het gebouw. Zo brachten wij de gewelven die niet door de brand verwoest waren in kaart. De informatie die hierbij verzameld werd, diende als basis voor de reconstructie van de verwoeste gewelven.

pointcloud 3d scan Urbanuskerk.
Pointcloud van interieur van de Urbanuskerk. De schade aan de gewelven is goed zichtbaar.

De niet ingestorte gewelven vormen daarnaast ook de basis voor de gewelven die oorspronkelijk een andere vorm hadden. De vorm, opbouw en detaillering dient daarmee als basis om een zo natuurgetrouwe reconstructie te kunnen maken. Hiermee kunnen de architectonische en constructieve principes, waarmee de kerk ooit in een ver verleden gebouwd is, zo ver mogelijk benaderd worden. Door middel van het maken van snedes in de puntenwolk kunnen nauwkeurig de vormen van ribben en gordelbogen van de gewelven worden vastgelegd. De aansluiting van deze elementen op de sluitsteen is de blauwdruk voor verloren gegane gewelven.

De gewelven die door de brand schade opliepen maar niet compleet verwoest waren, zijn in een later stadium bewust afgebroken. Deze waren dusdanig aangetast dat het niet veilig was om ze te laten staan. Met behulp van de laserscans is het dus mogelijk om deze gewelven exact te reconstrueren.

3D scan als basis voor steigerontwerp

De laserscans kunnen naast de reconstructiedoeleinden ook gebruikt worden als basis voor het steigerontwerp. Voor de restauratiewerkzaamheden zal de gehele kerk in de steigers worden gezet, om zo een veilige bouwplaats te creëren. In het voorstadium kan de steigerbouwer een driedimensionaal steigerplan maken op basis van de geleverde pointcloud. Zonder dat iemand op de locatie moet zijn geweest, is toch zeker dat het steigerontwerp past.

pointcloud Urbanuskerk
Pointcloud van de Urbanuskerk.

Een groot bijkomend voordeel van het 3D laserscannen in het geval van de Urbanuskerk, was dat de verschillende partijen in de pointcloud of via viewers de situatie in de kerk op elk moment konden bekijken. Ook konden de betrokkenen al metingen verrichten op basis van de pointcloud, zonder fysiek op de onveilige bouwplaats te zijn.

3D scan exterieur kerk

Verlaan en Bouwstra Architecten leidt de herbouw van de Sint Urbanuskerk. In opdracht van dit bureau hebben wij ook nog de buitenkant van de kerk met 3D laserscanners in kaart gebracht. Op basis van de pointclouds van zowel de binnen- als de buitenkant van de kerk is een 3D Model gemaakt in Revit.

pointcloud exterieur Urbanuskerk
Pointcloud van de buitenkant van de Urbanuskerk

3D scannen voor behoud van erfgoed

Zoals al eerder aangegeven, zijn er van historische en monumentale panden vaak beperkte of verouderde bouwtekeningen beschikbaar. Het documenteren van het erfgoed gebeurt vaak middels foto’s en 2D tekeningen. In veel gevallen gaat het daarnaast om bepaalde onderdelen en is men afhankelijk van vrijwilligers die hier veel tijd in stoppen. De exacte vormen en meetkundige staat van deze objecten is vaak niet of nauwelijks in kaart gebracht. Daarnaast zien wij ook dat als er wel tekeningen zijn, deze vaak niet kloppen. Door de tand des tijds kunnen bijvoorbeeld verzakkingen en scheefstanden ontstaan.

Met behulp van 3d laserscantechnieken kan de geometrie van gebouwen en objecten worden vastgelegd. Behalve de pointcloud, maakt de scanner ook foto’s waarmee het erfgoed ook visueel wordt vastgelegd. Wij kunnen Laserscanning proactief inzetten om gebouwen van historische waarde digitaal in kaart te brengen. Mocht het gebouw door bijvoorbeeld een brand dan ernstig beschadigd raken, dan kan men met de verzamelde informatie het gebouw toch in de oude staat herstellen.

3D scan van de Notre Dame

Ook in het geval van de Notre Dame zouden 3D scans heel waardevol kunnen zijn bij de restauratie van de kerk. Eén van de medewerkers van PelserHartman heeft een aantal jaar geleden tijdens een vakantie gezien dat er mensen met 3D scanners bezig waren bij de kerk. We hebben daarom goede hoop dat er een goede 3D scan van de kerk is en dat alle meetkundige informatie die nodig is voor de restauratie, voorafgaande aan de brand is vastgelegd.

3D scan kerk Notre Dame
3D scan bij de Notre Dame in Parijs

3D inscannen van kerken

PelserHartman brengt regelmatig kerken en (rijks)monumenten met behulp van 3D laserscantechnieken in kaart. Zo brachten we onder meer de toren van de Stevenskerk in Nijmegen in kaart vanwege een restauratie, documenteerden we een deel van de Grote Kerk in Alkmaar en maakten we een 3D scan van de bestaande situatie in de Heilig Hart kerk in Boxtel vanwege een herbestemmigstraject. Meer informatie over het inscannen van kerken en kloosters is hier te vinden.

Meer weten?

Heb je een project waar je onze expertise bij kunt gebruiken? Of wil je graag meer informatie? Bel direct naar +31 73-6135729 of mail ons op [email protected]

3D scan maken van Paleis het Loo

Op 8 januari 2018 is gestart met een omvangrijke renovatie van Museum Paleis Het Loo. Het volledige museum wordt vernieuwd, verbouwd en verbeterd. Er moet veel onderhoud plaatsvinden en bovendien moeten de bezoekersfaciliteiten worden uitgebreid. Een belangrijk onderdeel van de renovatie is de asbestsanering. Hiervoor worden alle stijlkamers volledig leeggehaald en gestript. PelserHartman bedacht samen met aannemer Koninklijke Woudenberg B.V. een 3D scan methode om alle rijksmonumentale ruimtes na verwijdering van asbest weer exact in de oude staat terug te brengen.

3D scans maken voor het museum

In geval van project Museum Paleis het Loo bleek dat inzet van een specifieke high-end 3D scanner zeer waardevol zou zijn. De informatiebehoefte kon vertaald worden in 2D wand- plafond- en vloeraanzichten. Het museum bestaat echter uit ontzettend veel verschillende ruimten en stijlkamers. Het maken van 2D aanzicht-tekeningen van al deze ruimten zou ontzettend veel tijd én geld gaan kosten. Daarom bedachten we een alternatief product; de orthofoto op basis van de 3D scan.

3d scannen stijlkamer Paleis het Loo
PelserHartman levert een bijdrage aan de renovatie van Paleis Het Loo

Waarom PelserHartman?

Steeds vaker nemen aannemers contact met ons op wanneer ze behoefte hebben aan een partij die meedenkt op gebied van maatvoering. Op zich niet vreemd, want PelserHartman is immers een kennis- en servicebedrijf dat gespecialiseerd is in alles dat te maken heeft met 3D meetwerk en laserscanning. Daarin is bijna alles mogelijk. We zijn flexibel en vinden samen met onze opdrachtgever altijd de beste oplossing binnen het budget. In dit specifieke geval was vooral dat laatste de uitdaging. We moesten een methode bedenken om de kosten laag te houden.

NIET alles hoeft altijd meteen getekend te worden!

Mensen vergeten vaak dat er niet altijd een reden is om alles maar meteen 3D in te meten en uit te tekenen. Op zich prima natuurlijk dat mensen steeds vaker meteen denken aan 3D scanning en natuurlijk maken wij daar graag offertes voor. Maar liever krijgen we de ruimte om goed door te vragen en te adviseren. En altijd in samenwerking met de opdrachtgever, architect en aannemer want het is heel belangrijk dat we goed grip krijgen op de informatiebehoefte. Het zou kunnen zijn dat een bepaalde vorm van 3D scanning dé oplossing is, maar niet per definitie!   

Deze afbeelding laat zien wat een orthofoto is
Ortho foto van het plafondaanzicht

De opgave

Om asbest te kunnen verwijderen moeten de stijlkamers van het museum volledig gestript worden. Het volledige monumentale interieur wordt ergens anders opgeslagen. De ruimtes moeten jaren later weer precies in de oude staat worden opgebouwd. Dat is een ingewikkeld karwei. PelserHartman ontwierp een plan en maakte 3D scan data waarmee later alle puzzelstukjes weer op hun plaats gelegd kunnen worden.

3D scans maken voor het museum

In geval van project Museum Paleis het Loo bleek dat inzet van een specifieke high-end 3D scanner zeer waardevol zou zijn. De informatiebehoefte kon vertaald worden in 2D wand- plafond- en vloeraanzichten. Het museum bestaat echter uit ontzettend veel verschillende ruimten en stijlkamers. Het maken van 2D aanzicht-tekeningen van al deze ruimten zou ontzettend veel tijd en geld gaan kosten. Daarom bedachten we een alternatief product; de orthofoto. Dit is een afgeleid product uit de 3D scan.

Scanoperator PelserHartman scant stijlkamer Museum paleis het Loo
De scanoperator van PelserHartman scant een stijlkamer van Museum Paleis het Loo

Orthofoto’s van wand- plafond- en vloeraanzichten

In plaats van het uittekenen van alle wand- plafond en vloeraanzichten kozen wij voor het maken van orthofoto’s. Het product orthofoto is een 2D orthogonaal aanzicht van een pointcloud / 3D scan. Het is niet letterlijk een foto maar een JPG- of PNG-afbeelding op schaal. Dit product wordt bijvoorbeeld gebruikt als onderlegger voor het maken van restauratieplannen of bouwhistorisch onderzoek of om aanzichten te maken van gevels, wanden, vloeren etc. Het gebruik van orthofoto’s maakt fasering en opdelen van tekenwerk mogelijk. Ze worden soms gebruikt als binnenwand- vloer- of plafondaanzicht in doorsnedetekeningen of als onderlegger om wandaanzichten te tekenen. In dat geval worden de orthofoto’s gemaakt vanuit dezelfde positie als de verticale doorsneden. Dit stelt de opdrachtgever in staat op basis van de orthofoto’s de verticale doorsneden met detailinformatie aan te vullen en om aanzichten te kunnen tekenen. Orthofoto’s kunnen gemaakt worden op basis van gekleurde en ongekleurde laserscandata.

Gekleurde 3D scans en orthofoto’s van het museum

Met speciale scanners en speciale verlichting maakten wij hele hoogwaardige opnamen. De eindproducten die we maakten waren;

  • Pointclouds.
    De 3D scandata in de vorm van een geregistreerde pointcloud in RCP- en E57-formaat. Deze pointclouds kunnen als onderlegger gebruikt worden in o.a. Autocad, Revit, Archicad en Vectorworks.
  • 3D viewers in kleur.
    Ook dit product wordt gemaakte op basis van de 3D scandata. Hierdoor hoeft er geen aparte (bol)foto opname plaats te vinden.
  • Orthofoto’s van de ruimten in kleur.
    Door deze producten hoeft er geen tekenwerk verricht te worden waardoor heel veel tekenuren en kosten bespaard worden.
Deze afbeelding toont een orthofoto van een stijlkamer van Museum Paleis het Loo
Orthofoto van de wand van een van de stijlkamers in Paleis Het Loo

3D scannen voor renovatie en verbouwing

PelserHartman brengt regelmatig monumentale gebouwen met behulp van 3D laserscantechnieken in kaart voor renovaties. Zo brachten we onder meer de vloerconstructie van het ARTIS-Groote Museum in kaart, maakten we een BIM-Model van het Amsterdam Museum en leverden we orthofoto’s voor de restauratie van de toren van de Stevenskerk in Nijmegen. Wilt u meer weten of kan u onze hulp gebruiken? Neem dan contact met ons op.

3D scanning 19 Rotterdamse beelden

Voor de gemeente Rotterdam maakten wij enige tijd geleden een 3D scan van het Erasmusbeeld. Daarvoor gebruiken wij de precisiescanner Leica Absolute Scanner LAS waarmee zeer hoognauwkeurige data gemaakt kan worden. Het werd een succes en kort daarna kregen wij de opdracht om nog eens 19 beelden op dezelfde manier nauwkeurig te documenteren. Mocht er ooit iets met de beelden gebeuren, dan kan op basis van de scandata een exacte kopie worden gemaakt.

High-end precisie scanning met Leica LAS

3D scans van beelden met Leica LAS

De Gemeente Rotterdam werkt aan een database van alle standbeelden in de stad. PelserHartman ging samen met de gemeente op zoek naar de beste oplossing om de beelden te documenteren. De keuze viel uiteindelijk op een instrument van Hexagon, de moedermaatschappij van onder andere Leica Geosystems. De handscanner Leica Absolute Scanner, oftewel LAS werd ingezet in combinatie met de Leica Absolute Tracker. Deze combinatie van instrumenten zorgt voor zeer goede en accurate data. In de periode augustus tot en met oktober 2020 documenteren we 19 beelden waaronder het beeld Ketelbinkie, Monsieur Jacques, Zwaar Weer Hond en het beeld van Fanny Blankers Koen. Het product van ieder beeld bestaat uit een 3D mesh-file.

3D scan van Ketelbinkie

Precisiescanning en handscanners

Wil je meer weten over de technieken waarmee wij objecten zeer nauwkeurig en met een hoge resolutie in kaart brengen? Ga dan naar onze pagina Nauwkeurig inmeten met precisie scanners. We hebben ook een pagina die specifiek informatie geeft over handscanners; Hoge resolutie 3D handscanner.

Voorbeelden van projecten met de Leica LAS scanner vind je bijvoorbeeld op de pagina’s; Erasmusbeeld Rotterdam: 3D scan met handscanner en Handscanner VS terrestrial 3D laserscanner op begraafplaats Crooswijk Rotterdam.

3D scan van Monsieur Jacques

Toewijzing Belgisch Stripmuseum aan PelserHartman

PelserHartman mag de iconische inkomhal van het Belgisch Stripmuseum in Brussel in beeld brengen in opdracht van CoRePro. Delen van dit bijzondere gebouw uit 1905 in art-nouveaustijl, gebouwd door architect Victor Horta, worden gerestaureerd. Hiervoor moet onder andere de vloermozaïek in de entreehal in kaart gebracht worden. Omdat het golvende en gekleurde patroon van deze vloer nauwkeurig en volledig 3D vastgelegd moet worden gaat PelserHartman hier met high-end 3D scanning en robotic total station aan de slag. Zo kunnen we een analyse van de patronen maken door te werken met kleurenkaarten of deformatieanalyses. Daarbij maken we ook enkele 2D doorsnedes over de vloer. Ook maken we een orthogonale projectie van de pointcloud, de zogenaamde orthofoto, om de mozaïekvloer correct op schaal in beeld te brengen.

Stripboeken museum Groningen

Vijftien jaar geleden werkte PelserHartman samen met Libéma aan de realisatie van het Nederlands Stripmuseum in Groningen. Het bestaande pand aan de Westerhaven werd door ons in kaart gebracht, en onze afdeling PH-bouwadvies maakte de technische tekeningen en het bestek voor de herbestemming. Lang toonde het Nederlands Stripmuseum in zijn royale behuizing aan de Groningse Westerhaven hoogtepunten uit het heden en verleden van de Nederlandse stripwereld. Begin maart 2019 werden de deuren helaas gesloten.

Combinatie tekenwerk & orthofoto’s

Voor architectuurbureau Jan de Moffarts te Brussel maakte PelserHartman een bijzondere combinatie van 2D tekenwerk en orthofoto’s. Op deze manier konden we sneller werken omdat aanzichten van wanden, vloeren en plafonds niet getekend hoefden te worden. Dit bleek de beste manier om de schilderingen op de juiste schaal en in kleur in de tekeningen op te nemen.

Onderleggers voor restauratie Burgerhuis Antwerpen

PelserHartman voerde een uitgebreide 3D inmeting uit van een bijzondere woning in Antwerpen. Dit burgerhuis in neo-Vlaamse renaissance stijl uit 1890 werd ontworpen door Antwerps architect Jos Bascourt (1863-1927). Deze eerder bescheiden woning, waarbij de nadruk vooral op de uitwerking van de gevel ligt, wordt opnieuw gerestaureerd en in zijn oude glorie hersteld. Het interieur bevat enkele zeer fraaie stijlkamers. Op het begane grond niveau is een kamer met neorenaissance decoratie aanwezig met verwijzingen naar oude Antwerpse schilders. Er is eveneens een kamer met fraaie rococodecoratie met een plafond beschilderd met een wolkenhemel met putti. Op de bovenverdieping bevindt zich eveneens een kamer in neorenaissance stijl.

Klik hier en bekijk de PDF van de onderstaande tekening.

Een tekening met ingeplakte ortho foto’s op schaal
Een orthogonale projectie van een gekleurde pointcloud op schaal

Voor de restauratie van dit woonhuis werd PelserHartman ingeschakeld door Jan de Moffarts Architecten om het geheel in kaart te brengen. JDMA is een in Brussel gevestigd architectuurbureau met een focus op restauratie en herbestemming van waardevol erfgoed. Voor deze architect maakten wij zowel 2D tekeningen als orthofoto’s.

In projecten zoals deze, met veel decoratie, zijn de orthogonale projecties een handig hulpmiddel om de schilderingen en details in beeld te brengen. De orthogonale projecties worden in de 2D tekeningen ingevoegd zodat alles op schaal weergegeven is.

Meer weten over orthofoto’s?

Een orthofoto van een pointcloud wordt gebruikt om goede 2D aanzichten of doorsnedes te maken van gevels, plafonds en vloeren. Daarnaast worden orthofoto’s gebruikt als onderlegger bij bouwhistorisch onderzoek en voor snelle, volledige documentatie in archeologie. Orthofoto’s van pointclouds zijn relatief snel te maken. Lees verder op de pagina Orthofoto pointcloud. Wil je voorbeelden van orthofoto’s downlaoden om zelf te bekijken? Ga dan naar de pagina Downloads.

Contact

Heb je een project waar je onze hulp bij kunt gebruiken of wil je meer informatie? Neem dan contact met ons ons hoofdkantoor in Nederland of met onze Belgische vestiging.

Contact kantoor ’s Hertogenbosch

Contact PH België

Scannen voor ‘herbouw’ Kasteelruïne Valkenburg

In het verleden ontwikkelden de architecten van SATIJNplus een visie voor de Ridderzaal van Kasteelruïne Valkenburg. Deze plannen zijn tot nu toe niet verder doorontwikkeld, maar zijn wel nog steeds de inspiratie voor het idee om een deel van het kasteel te ‘herbouwen’. Het betreft hier niet het letterlijk reconstrueren, maar het maken van een productie die ervoor zorgt dat de bezoeker een beter beeld krijgt bij de ruimtelijke structuur van het voormalige kasteel. De stichting beheer Kasteel van Valkenburg heeft PelserHartman gevraagd om een goede accurate basis te leggen voor het maken van een voorontwerp voor de Artilleriekamer en Ridderzaal van de Kasteelruïne. Uiteindelijk hebben we samen besloten om de volledige ruïne 3D vast te leggen in de inmiddels bekende ‘wolk van meetpunten’: de pointcloud. Ook maakten we een speciale 3D viewer die later gebruikt kan worden door het publiek.

3D laserscannen op een hoog statief

SATIJNplus over PelserHartman

Als restauratie-architect is de fysieke verbintenis met een gebouw en/of ruïne onvervangbaar. Aan de hand van observaties worden analyses verricht om te komen tot een gedegen toekomstvisie en bijbehorend ontwerp. PelserHartman ondersteunt middels nieuwe technieken dit proces. De communicatie is pro-actief, het advies en de werkwijze is innovatief binnen de gestelde kaders. Er gelden geen geschreven regels, waarmee ons architectenbureau SATIJNplus Architecten elke dag mee te maken heeft. Geen enkel project is standaard, PelserHartman doorziet en anticipeert hierop. De samenwerking bij Kasteelruïne Valkenburg heeft geleidt tot informatie die niet alleen nu, maar ook later te raadplegen is. Als restauratie-architect kunnen we de geleverde producten in verschillende fasen toepassen, van restauratie, transformatie tot en met onderhoud. Gezamenlijk zorgen we voor het behoud van monumentaal vastgoed.

SATIJNplus
Gekleurde pointcloud van Kasteelruïne Valkenburg

3D ARCHEOLOGIE KASTEELRUÏNE VALKENBURG

In 2012 scande PelserHartman de kapsporen van de mijnwerkers in, bij een van de oudste mergelgroeven van Noordwest-Europa. Deze sporen zijn een mooie archeologische vondst, die werd gedaan tijdens het onderzoek voor het geplande restaurant Ruïne Kasteel Valkenburg. Lees de rest van dit bericht.

Wil je meer van onze projecten zien?

PelserHartman voert projecten uit voor een groot aantal partijen in de bouw en archeologie. Op de pagina projecten staan veel voorbeelden van onze projecten opgesomd.

PH BLOG

NIEUWSTE BLOGPOSTS IN KENNISBANK

  • Recent is de BIM basis ILS van Het BIMLOKET vervangen door een nieuwe editie: versie 2. Op basis hiervan heeft PelserHartman voor haar opdrachtgevers de